Botox được sử dụng phổ biến để xoá các nếp nhăn trên mặt (thường xuất hiện ở đuôi mắt, giữa hai chân mày, trên trán...). Theo các nhà khoa học Đức, chất này còn có thể trợ giúp những người bị hôi nách...

Botox là tên một loại thuốc chống nếp nhăn có nguồn gốc từ ngoại độc tố do vi khuẩn yếm khí có tên clostridium botulinum sản sinh ra. Ðộc tố botulinum đã được sử dụng khoảng 20 năm nay, lúc đầu nó được các nhà phẫu thuật mắt và não dùng để làm tê liệt các cơ bắp không cho chúng co giật. Gần 10 năm trở lại đây, nó được dùng trong chuyên khoa thẩm mỹ ở một số nước châu Âu để xóa các nếp nhăn, trẻ hóa khuôn mặt. ở châu á, Singapore là nước đầu tiên ứng dụng botulinum. Cách đây 6-7 năm, Trung tâm da liễu quốc gia nước này đã nghiên cứu dùng botulinum để tẩy xóa các vết nhăn lớn trên mặt. Theo giáo sư Goh Chee Leok, Giám đốc trung tâm nói trên cho biết, bằng cách tiêm một liều lượng nhỏ độc tố Cl botulinum vào các cơ bắp được xác định là gây ra các vết nhăn, chất này sẽ ngăn "lệnh truyền" từ não đến các cơ bắp làm chúng bị tê liệt. Khi tê liệt chúng không thể co giãn, từ đó các nếp nhăn dần dà bị tẩy mờ. Nó đã được thử nghiệm là có thể giúp tẩy xóa các vết nhăn trên trán, vết nhăn giữa cặp lông mày, và các dấu chân chim (các vết nhăn gần khóe mắt)... Thao tác thẩm mỹ này khá đơn giản: chỉ chừng 4-5 mũi tiêm quá trình kéo dài mấy phút, không cần thuốc an thần, hay gây tê, nên bệnh nhân có thể trở về nhà và làm việc được ngay. Vài ngày sau các cơ trở nên yếu, chúng bị tê liệt và các vết nhăn dần dần biết mất.

Gần đây, việc sử dụng độc tố của Cl.botulinum lại trở nên thời sự. Ðặc biệt là sau một thời gian cho phép sử dụng rộng rãi để tìm hiểu hiệu quả, tháng 4 năm 2002, Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (FDA) đã chính thức cho phép sử dụng loại thuốc chống nếp nhăn botox do hãng dược phẩm Allegan tinh chế từ độc tố Cl.botulinum. Nhưng ngay từ năm 2001, khi botox còn đang trong thử nghiệm chưa được phép quảng cáo, mà đã có 1,6 triệu người Mỹ sử dụng botox cho mục đích làm đẹp.

Botox có tác dụng chính là ngăn chặn xung động luồng thần kinh làm yếu phần cơ mặt dưới lớp da. Nó bám vào tận cùng dây thần kinh, ngăn cản thải ra các chất hóa học dẫn truyền kích hoạt cơ, làm cho các cơ không thể co rút qua đó ngăn chặn các tác động cơ bắp không mong muốn. Một lần điều trị, dây thần kinh cần 4-6 tháng mới tái tạo lại, sau đó phải điều trị tiếp tục. Sau nhiều lần dùng các cơ trở nên yếu đi, cho phép thời gian giữa các lần tiêm trở nên ít đi.Botox là loại thuốc khá an toàn, qua một thời gian dài sử dụng chưa thấy có một tác dụng phụ nào nghiêm trọng, cũng không có một báo cáo nào về dị ứng hay phản ứng thuốc.  

Tuy nhiên không phải tất cả mọi nếp nhăn đều do sự hoạt động của các cơ gây nên. Do vậy, dùng botox thích hợp nhất là lứa tuổi từ 25 đến 65. Những người cao tuổi hơn có những nếp nhăn là do quá trình lão hóa tự nhiên, do dấu ấn thời gian bởi "nhuộm" nắng quá nhiều, khiến cho da mất đi tính đàn hồi (không phải do tác động của cơ mặt) dẫn đến chảy xệ và làm xuất hiện những nếp nhăn, thì không đáp ứng với botox.

Ngoài ra, cũng có khuyến cáo không nên dùng aspirin 2 tuần trước khi dùng botox, vì nó có thể gây vết bầm thoáng qua nơi tiêm. Tuy nhiên, vết bầm này sẽ hết sau 2-3 tuần điều trị.

BS. Vũ Hướng Văn